E�itim/ K�lt�r/ Sanat/ Edebiyat

5/11/2009

Hasta haklar� nelerdir?

Hasta oldu�umuzda sahip oldu�umuz haklar�m�z� biliyor musunuz?

Hasta Haklar� kavram�, son otuz y�l içerisinde dikkat çekici bir geli�me göstermi�tir. Özellikle son y�llarda bu geli�me h�zl� bir ivme kazanm��t�r. Hasta Haklar� kavram olarak dile getirilmedi�i halde bu konular� irdeleyen ve düzenleyen T�p Eti�i Kurallar� ve yasal düzenlemeler bulunmakla birlikte zaman içinde de�i�en ihtiyaç ve gereksinimleri kar��lamakta yetersiz kalm��t�r. Dolay�s� ile bu kavrama ve yeni düzenlemelere olan ihtiyaç giderek belirginle�mi�tir. Hasta Haklar� kavram�, hastalar�n insan haklar�na uygun ko�ullarda sa�l�k hizmetine ula�abilmesini ve bu haklar�n sa�l�k alan�nda en temel anlam�yla hayata geçirilmesini kapsar.

Hasta Haklar� ile ilgili ilk çal��malar�n 1970’li y�llarda Amerika Birle�ik Devletleri’nde ortaya ç�kt�� kabul edilmektedir. Bu süreçte Amerikan Hastane Birli�i 1973 y�l�nda “Hasta Haklar� Beyannamesi”ni yay�nlam��t�r. Ulusal bir beyanname olmas�na kar��n bu konuda bilinen ilk belgedir. Hasta Haklar�’nda yap�lan ilk uluslararas� giri�im ise, 1981 y�l�nda Dünya T�p Birli�i taraf�ndan Lizbon Bildirgesinin kabul edilmesi ile gerçekle�tirilmi�tir. Bu kavram Dünya Sa�l�k Örgütü’nün dikkatini çekerek konuya ilgi göstermesine sebep olmu�tur. 1994 y�l�nda Dünya Sa�l�k Örgütü “Avrupa’da Hasta Haklar�n�n Geli�tirilmesi, Amsterdam Bildirgesi” kabul edilmi�tir. 1995 y�l�nda ise Dünya Sa�l�k Örgütü , 1981’de kabul edilen Lizbon Bildirgesinin kapsam�n� geni�leterek zenginle�tirmi�tir. Bu bildirgeler baz� ülkelerin yasal düzenlemelerini gözden geçirerek, Hasta Haklar�na uygun �ekilde yeniden düzenlemelerine de sebep olmu�tur. Bu geli�melerin ülkemizde de yank�lar� olmu�, konunun ülke çap�nda gündeme gelmesini sa�lam��t�r. Ya�anan bu sürecin bir sonucu olarak; Türkiye’deki uluslararas� kriterleri içeren ilk yasal metin olan Hasta Haklar� Yönetmeli�i, 1 A�ustos 1998 y�l�nda yürürlü�e girmi�tir.

Hasta Haklar�; hekim, hasta ve sa�l�k kurulu�u aras�ndaki kar��l�kl� ili�kileri düzenleyen bir ilkeler bütünü olarak dü�ünülmelidir. Bu ilkelerin genel olarak kapsamlar� ve alt ba�l�klar� �u �ekilde s�ralanabilir:

HASTA HAKLARI

Bilgi edinme hakk�:

Hastan�n t�bbi sürecinde;
• Her türlü t�bbi gerçekler,
• Kendisine uygulanacak giri�imler ve maddi kar��l�klar� ile
• Bu giri�imlerin risk ve yararlar� ve uygulanabilecek alternatif tedaviler hakk�nda bilgi edinme hakk� vard�r.
• Hizmet veren sa�l�k personeli hakk�nda her türlü kimlik ve mesleki bilgiyi alma ve
• Tedavinin herhangi bir a�amas�nda ikinci bir görü�ü alma hakk� vard�r.

T�bbi bak�m ve tedavi hakk�:
Her hastan�n;
• Irk, dil, din ayr�m� gözetmeksizin e�it olarak, sayg�n bir �ekilde sa�l�k hizmetlerinden yararlanma,
• Sa�l�k kurulu�unu, hekimini ve di�er sa�l�k personelini seçebilme ve de�i�tirebilme,
• Kendisiyle ilgili t�bbi kararlara ve tedavi plan�na kat�lma veya tedavi plan�n� reddetme ve
• T�bbi bak�ma her an ula�abilme hakk� vard�r.

Ayd�nlat�lm�� onay hakk�:
Hastan�n;
• Her türlü giri�im için bilgilendirilerek onay�n�n al�nmas�n� isteme hakk� vard�r.

Mahremiyet ve özel hayata sayg�, t�bbi kay�tlar�n saklanmas� hakk�:
Hastan�n;
• Tüm bilgilerinin gizlilik esaslar�na uyarak saklanmas�n� isteme,
• T�bbi kay�tlar�n�n tam ve do�ru olarak korunmas�n� isteme,
• Bu kay�tlara, kendisi veya yetkili k�ld�� ki�i taraf�ndan istedi�inde ula�abilme hakk� vard�r.

Ba�vuruda bulunma hakk�:
Hastan�n;
• Kolayca ula�abilece�i,
• Kendisini dinleyen,
• Sorunlar�n� rahatça ifade edebilece�i bir ba�vuru mekanizmas�n� hastanede bulma hakk� vard�r.

Bunlara kar��l�k hastan�n da yerine getirmesi gereken sorumluluklar� mevcuttur.

HASTA SORUMLULUKLARI

• Sa�l�k durumunuz ile ilgili tam ve do�ru bilgiyi sa�l�k personeli ile payla�mak.
• Tedavi plan�n�z ve/veya bu plan�n ba�ar� ile tamamlanmas� için tedaviniz ile ilgili endi�e ve sorular�n�z� sa�l�k personeli ile payla�mak.
• T�bbi bak�m�n�zdan birinci derecede sorumlu ki�ilerin tedavi plan�n�z ile ilgili tavsiyelerine uymak.
• Tedavi plan�n�z� uygulamad��n�z veya reddetti�iniz durumlarda ya�ayabilecekleriniz konusunda bilgilendirildikten sonra, bu karara ait sorumlulu�u ta��mak.
• Hastanede kal�� süreniz boyunca hastane kural ve prosedürlerine uymak.
• Verilen her hizmetin maddi bir kar��l�� olabilece�ini bilmek ve bunu kar��lamak.
• Di�er hastalar�n, çal��anlar�n ve hastane içinde ili�ki içinde oldu�unuz her bireyin haklar�na sayg�l� olmak.
• Yeni geli�en veya kontrol edemedi�iniz bir a�r� ile kar��la�t��n�zda, doktorunuzu veya hem�irenizi daha etkili bir a�r� yönetimini belirlemek için bilgilendirmek.

Son y�llarda katedilen geli�melere kar��n, her geçen gün Hasta Haklar�n�n farkl� boyutlar� sebebiyle yeni ihtiyaçlar ortaya ç�kmakta, bu da yeni düzenlemeleri gerekli k�lmaktad�r. Örne�in 1996 y�l�nda Dünya T�p Birli�i “Hastaneye Yat�r�lan Çocuklar�n Haklar� Konusunda DTP Bildirgesini” yay�nlam��t�r. Yine Dünya T�p Birli�i insan denekler üzerinde t�bbi ara�t�rmalar konusunu içeren “Helsinki Bildirgesi”ni 2002 y�l�nda revize etmi�tir. Bu çal��malar, herkesin insanca sa�l�k hizmeti al�nmas�n� sa�lama amac� gütmektedir. Her insan�n potansiyel bir hasta oldu�u dü�ünülürse, hasta haklar�n� bilmek, bunlara sahip ç�kmak ve sahip ç�k�lmas�na yard�mc� olman�n ne kadar önemli bir konu oldu�u daha iyi alg�lanacakt�r.

Kategori: guncel | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

2/11/2009

T�rnak Yemeyi �nlemenin 5 Yolu

Ergenlik dönemindeki çocuklar�n yakla��k yar�s� t�rnaklar�n� yediklerini belirten uzmanlar, bunlar�n dörtte üçünün bu al��kanl�klar�n� 35 ya��na kadar sürdürdüklerine de dikkat çekiyorlar.

T�rnaklar�n�z� yiyorsan�z, muhtemelen bu al��kanl��n�za çocukluk döneminde ba�lam��n�zd�r.

Bunun gibi asabi al��kanl�klar�n, endi�e, stres ve s�k�nt� an�nda ortaya ç�kan bilinçd�� davran��lar oldu�unu söyleyen uzmanlar, t�rnak yeme al��kanl��n� "onikofaji" olarak isimlendiriyorlar. T�rnak yemek, sosyal aç�dan da kabul edilebilir bir davran�� de�ildir.

Ayr�ca, pürüzlü, yenen t�rnaklar�n çekici görünmedi�ini belirten ara�t�rmac�lar, baz� insanlar t�rnaklar�n� çok kötü yediklerini, parmaklar�n� kanatt�klar�n� ya da t�rnaklar�n� kemire kemire yok denecek kadar az b�rakt�klar�n� ifade ediyorlar. T�rnak yemenin sa�l�� da olumsuz etkiledi�ini vurgulayan uzmanlar, t�rnaklar�n�z� yedi�inizde, a�z�n�z ile parmaklar�n�z aras�nda ileri geri bakteri ta��d��n�z� ve e�er �eytan t�rna��n�z� yerseniz, t�rna��n�z�n kenar�nda enfeksiyon geli�ebilece�ini aç�kl�yorlar.

Peki bu zararl� al��kanl�ktan nas�l kurtulacaks�n�z? HowStuffWorks isimli sitede yer alan habere göre, t�rnak yemeyi önlemenin 5 yolu bulunuyor:

1. T�rnaklar�n�z�n temiz ve bak�ml� olmas�na özen gösterin: Baz� t�rnak yiyenler için, bu saplant�l� bir durum halini alm��t�r. T�rnaklar�n�z� temiz ve bak�ml� tutmal�s�n�z. Manikür kitlerinde genellikle t�rnak kesme makas�, bir törpü, küçük bir makas ve kütikül itici ya da manikür kürdan� bulunuyor. Evinizde ya da çantan�zda küçük bir manikür kiti bulunursa, k�r�lan t�rnaklar�n�z� ya da �eytan t�rnaklar�n�z� yemeden düzeltebilirsiniz. Haftada bir kez manikür yapmaya çal��n. Gerekliyse t�rnaklar�n�z� keserek ba�lay�n. Zeytinya�l� ya da losyon ekledi�iniz �l�k suda t�rnaklar�n�z� birkaç dakika bekletin. T�rnaklar�n�zdaki ölü deriyi yava�ça geriye itin. Ellerinizi kurulay�n ve losyon ya da kütikül kremi sürün.

2. Cayd�r�c� kullan�n: Eczanelerde t�rnak bak�m� ürünlerine bakarsan�z, t�rnak yemeyi b�rakt�ran kremleri, ya�lar� ya da t�rnak cilalar�n� görebilirsiniz. Bu ürünlerden birço�u ayn� zamanda ba�parmak emmeyi b�rakt�rmak için de kullan�l�yor. Bu ürünlerin içerisindeki k�rm�z� biber özü gibi maddelerden dolay� ürünlerin tad� ac�d�r. Baz� insanlar evde kendi haz�rlad�� saf karabiber gibi cayd�r�c� solüsyonlar� kullan�yor. Ancak bunlar kolayca y�kanabiliyor, ticari ürünler ise daha uzun süre etki gösteriyor.

3. Kendinize oyalanacak al��kanl�k bulun: T�rnak yeme al��kanl��n�z� unutmak için tüm enerjinizi ba�ka al��kanl�klara harcay�n. Baz� insanlar için, bu ellerini me�gul tutmak anlam�na geliyor. Basit bir stres topunu avuç içinde s�kabilirsiniz. Bu size yard�mc� olur. T�rnaklar�n�z� yemek istedi�iniz zaman, stres topunu elinize al�n ve s�kmaya ba�lay�n. Ya da ellerinizi me�gul etmek için boyama, diki� dikme, örgü örme, çizim yapma ya da dantel yapma gibi el i�leriyle u�ra�abilirsiniz.

4. T�rnaklar�n�z� neden yedi�inizi bulun: Öncelikle, niçin t�rnak yemeye ba�lad��n�z� dü�ünün. Sadece bir gün buna ba�lay�p, al��kanl�k yapm�� olabilir. Bu baz� t�rnak yiyenler için do�rudur. Yine de, bunlar�n birço�u s�k�nt�, stres, korku ya da endi�e anlar�nda t�rnak yemeye ba�lam��t�r. Belki, siz de okulun ilk günü ya da ailenizden uzak, arkada��n�z�n evinde ilk kez gece yat�s�na kald��n�zda ba�lam�� olabilirsiniz. E�er ne zaman ve hangi ko�ullar alt�nda t�rnak yemeye ba�lad��n�z� bulduysan�z, bununla mücadelenin yollar�n� da bulursunuz. Her zaman stres kaynaklar�n� ortadan kald�ramayabilirsiniz, ancak o an yapacak ba�ka bir �eyler bulabilirsiniz. ��te s�k�ld�ysan�z, k�sa bir yürüyü� yap�n ya da bir bardak su almak için yerinizden kalk�n. E�er uçmak sizi endi�elendiriyorsa, yan�n�za okuyacak kitaplar al�n ya da dizüstü bilgisayar�n�z� yan�n�za al�p film izleyin, internete girin. Hissettiklerinizi biriyle konu�mak da yard�mc� olabilir.

5. Tedavi görün: A��r� derecede t�rnaklar�n�z� yiyorsan�z, buna engel olam�yorsan�z t�bbi tedavi görmenizin zaman� gelmi� demektir. T�rnak yeme al��kanl�� ya da hastal��, obsesif kompulsif bozukluk (obsesyon ve kompulsiyonlarla seyreden anksiyete bozukluklar� içinde s�n�fland�r�lan bir psikiyatrik bozukluk) sorununa dahil bir davran��t�r. E�er böyle bir hastal��n�z oldu�undan �üphe ediyorsan�z, psikiyatriste gidin. Size ilaç tedavisi, terapi ya da ikisini birden önerebilir. E�er hasta de�ilseniz, stresli oldu�unuzda kendi kendinize gev�eme tekniklerini ö�renebilirsiniz.<_script /><_script />

Kaynak : Zaman

Kategori: guncel | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

; ;

31/10/2009

�stanbul Havai Fi�ek G�sterisi

[vimeo 29 Ekim 2009 - Havai Fi�ek G�sterileri - �stanbul Bo�az� from 360tr on Vimeo. ]

Kategori: eglence | Yorum (0) Yorum yaz! Kal�c� Ba�lant�

; ;

31/10/2009

Domuz Gribi

Grip Nedir?

Domuz gribi ile ilgili Power Point stayt'� indirmek için t�klay�n�z

Hastal�k etkeni bir virüstür.
Yüksek ate�, ba� a�r�s�, bo�az a�r�s�, öksürük, halsizlik, yayg�n vücut a�r�s� belirtileri ile seyreder.
Grip mevsimsel olarak genellikle sonbahar sonu, k�� ve ilkbahar�n ilk aylar�nda görülür. Bunun sebebi; so�uk, artan nem, kalabal�k ve s�k��k ortamlard�r.
Ülkemizde genellikle Aral�k-Mart aylar� aras�nda görülmekte olup, son 2 y�ld�r May�s ay�n�n ortalar�na kadar sarkmaktad�r.
Her y�l belli aylarda ortaya ç�kan mevsimsel grip, özellikle risk gruplar�nda ölümlere yol açabilen bir hastal�kt�r.
Grip ölümler d��nda i� gücü kayb�, üretim kayb�, çe�itli komplikasyonlar, ilaç kullan�m�, hastane yat�� vb. birçok alanda san�landan daha fazla olumsuz etkiye sahiptir.
Çok say�da grip virüsü alt tipi mevcuttur.
�nsanlarda, kanatl�larda ve memeli hayvanlarda farkl� virüs tipleri hastal��a yol açmaktad�r.
Hayvan ve insan grip virüsleri ayn� canl�da bulu�tuklar�nda genetik materyal al��veri�i yapabilmektedirler. Bu �ekilde yeni virüs alt tipleri ortaya ç�kabilmektedir.
Dola��mdaki virüslerdeki bu de�i�im dolay�s�yla grip a��s�n�n muhtevas�n� her y�l de�i�tirmek gerekmektedir.

20. Yüzy�l Grip Salg�nlar�

Resmi rakamlara göre;

1918 �spanyol Gribi salg�n�nda 50 milyon,
957 Asya Gribi salg�n�nda 1 milyon
1968 Hong Kong Gribi salg�n�nda 800 bin ki�i ölmü�tür.

Domuz (Pandemik H1N1) Gribi

Mart 2009’da Meksika’da insanlarda hastal�k yapan yeni bir grip virüsü (Domuz Gribi) tespit edilmi�tir. Hastal��a, etken virüsün domuz gribi virüsüne benzerli�i ve virüsteki genetik de�i�imin domuzda meydana gelmesi sebebiyle “domuz gribi” denmi�tir.

Hastal�k ABD ba�ta olmak üzere önce bölge ülkelerine, daha sonra da dünyaya yay�lm��t�r.11 Haziran 2009’da Dünya Sa�l�k Örgütü yeni H1N1 grip virüsüne ba�l� pandeminin ba�lad��n� ilan etmi�tir.

Domuz gribi (A/H1N1) virüsü bula��c� m�d�r?

Domuz gribi A(H1N1) virüsü bula��c�d�r ve insandan insana geçmektedir

Domuz Eti Yiyenler Domuz Gribine Yakalan�r m�?

Domuz etinin yenmesiyle domuz gribi virüsü bula�m�yor. Virüs solunum yoluyla bula��yor.

Domuz gribinin (A/H1N1) belirtileri nelerdir?

Domuz gribinin belirtileri, insanlarda görülen grip belirtilerine benzerdir. Bunlar:

Ate�,
Öksürük,
Bo�az a�r�s�,
Yayg�n vücut a�r�s�,
Ba� a�r�s�,
Ü�üme
Yorgunluk

gibi belirtileri içermektedir. Baz� vakalarda kusma ve ishal de görülebilmektedir.

Pandemik H1N1 Gribinin Seyri

Hastal�k ba�lang�çta beklenenden daha hafif seyretmekte ve beklenenden daha az ölüme yol açmaktad�r. Bununla birlikte hastal��n yo�un görüldü�ü ülkelere ait veriler; gebeler, 5 ya� alt� çocuklar, kalp hastal��, �eker hastal��, akci�er ve böbrek hastal�� gibi kronik hastal�klar� olan risk grubundaki ki�ilerde a��r seyretti�ini göstermi�tir.

Ayr�ca mevsimsel gribe k�yasla çocuklar ve gençler daha s�k hastalanmaktad�r.Ölümlerin engellenmesi amac�yla birçok bula��c� hastal�kta oldu�u gibi risk gruplar�n�n a��lanmas�n�n öncelikli önemi vard�r.

Geçmi� tecrübeler, hastal��n mevcut durumdan a��r seyirli duruma geçme potansiyeline sahip oldu�unu gösterdi�inden vatanda�lar�m�z�n ve ilgili kurumlar�n korunma tedbirlerini gev�etmemeleri gerekir.

Domuz gribi (A/H1N1) nas�l bula�maktad�r?

Domuz gribinin de yine mevsimsel griple ayn� �ekilde yay�ld�� dü�ünülmektedir. Grip virüsleri insandan insana öksürük ve hap��rma yoluyla bula�maktad�r. Grip virüsü bula�an bir yere dokunulduktan sonra, eller a��z ya da buruna götürüldü�ünde de hastal�k bula�abilir

Sulardan domuz gribi (A/H1N1) virüsü bula�abilir mi?

�çme, kullanma ve havuz sular�yla bula�ma gösterilmemi�tir

Domuz gribini tedavi eden ilaçlar var m�d�r?

Evet. Domuz gribinin tedavisi veya bu hastal�ktan korunmak için doktor kontrolünde kullan�labilecek ilaçlar mevcuttur. Bu ilaçlar doktor taraf�ndan önerilmedikçe, reçetesiz olarak kesinlikle kullan�lmamal�d�r.

Hastal��a yakalanan ki�iler ne kadar süreyle bula�t�r�c�d�r?

Ki�iler, belirtilerin ba�lamas�ndan bir gün öncesi ve 7 gün sonras�na kadar bula�t�r�c�d�rlar.

Daha çok hangi yüzeyler bula�ma kayna��d�r?

Öksürük ve hap��rma yoluyla, hasta ki�inin tükürük zerrecikleri havaya yay�larak sandalye, masa gibi yüzeylere bula�abilir. Ki�i virüsün bula�t�� bir yere dokunduktan sonra ellerini a�z�na, gözlerine veya burnuna sürerse virüs bula�abilir. Bu yüzeylerde virüsün ne kadar süreyle canl� kalabilece�ini etkileyen �s�, nem oran�, yüzey niteli�i gibi pek çok faktör söz konusudur. Hasta ki�inin temas�n�n oldu�u bu yüzeylere dokunulmamal�, herhangi bir sebeple dokunulduysa eller y�kanmal�d�r

Ev ve e�yalar�n temizli�inde nelere dikkat etmek gerekir?
Grip virüsünün yay�lmas�n� önlemek için, yüzeylerin (masalar, kap� kollar�, banyo yüzeyleri, mutfak tezgah�, oyuncaklar vb) günlük temizlikte kullan�lan deterjanlarla temizlenmesi yeterlidir. Günlük kulland��m�z temizlik maddeleri d��nda klor, hidrojen peroksit, iyotlu antiseptikler ve alkol gibi baz� kimyasal maddeler de etkilidir.
Hastalara ait çar�af, çama��r, havlu ve kap kaca��n ayr� olarak y�kanmas�na gerek yoktur. Ancak, bu e�yalar y�kanmadan ba�kas� taraf�ndan kullan�lmamal�d�r. Bu çar�aflar mümkün oldu�unca elle temas edilmeden ta��nmal� ve y�kanmal�d�r. Hastan�n çar�aflar�, çama��rlar� de�i�tirildikten sonra eller mutlaka sabunlu suyla y�kanmal�d�r. Hastaya ait kap kacak ya bula��k makinesinde ya da elde deterjan kullan�larak y�kanmal�d�r.

Domuz gribinden kendimi nas�l koruyabilirim?

A�a��daki önlemleri alarak sadece gripten de�il; grip gibi solunum yoluyla bula�an tüm hastal�klardan kendinizi koruyabilirsiniz:

Öksürme ve hap��rma s�ras�nda a�z�n�z� ve burnunuzu bir mendil ile kapat�n�z. Mendilinizi kulland�ktan sonra çöp sepetine at�n�z.
Öksürdükten ve hap��rd�ktan sonra ellerinizi bol sabun ve suyla y�kay�n�z. Alkol içeren el y�kama antiseptikleri de etkilidir.
Kirli ellerinizle gözlerinize, burnunuza ve a�z�n�za dokunmay�n�z.
Domuz gribine yakalan�rsan�z, belirtilerin ba�lamas�ndan 7 gün sonras�na ya da belirtilerinizin tamamen geçmesinden bir gün sonras�na kadar evde istirahat ediniz.
Hastal��n bula�mamas� için çevrenizdeki ki�ilerden uzak durunuz.
Bulundu�unuz mekan� s�k s�k havaland�r�n�z.
Hastal�ktan korunmak için ellerimi nas�l y�kamal�y�m?
Ellerinizi 15-20 saniye süreyle su ve sabunla y�kamal�s�n�z. Su ve sabuna ula�amad��n�z yerlerde alkol içeren el antiseptikleri kullanabilirsiniz.

Hastal�ktan korunmak için ellerimi nas�l y�kamal�y�m?

Ellerinizi 15-20 saniye süreyle su ve sabunla y�kamal�s�n�z. Su ve sabuna ula�amad��n�z yerlerde alkol içeren el antiseptikleri kullanabilirsiniz. �ekillerle el y�kamay� görmek için t�klay�n�z.

Hastalan�rsam ne yapmal�y�m?

Domuz gribi �üpheli bir ki�i ile temastan sonraki 7 gün içinde kendinizde yukar�da s�ralanan hastal�k belirtileri oldu�unu hissederseniz hemen bir doktora ba�vurmal�s�n�z. Doktorunuz herhangi bir teste ya da tedaviye ihtiyac�n�z�n olup olmad��na karar verecektir.
E�er hastaland�ysan�z veya hastal�k belirtilerini gösteriyorsan�z evde istirahat ediniz ve çevrenizdeki ki�ilerden de onlara bula�t�rmamak için uzak durunuz.

Eri�kinlerde acil müdahale gerektiren belirtiler nelerdir?